De viWTA-rapporten situeren zich in de programmering van de onderzoeksprojecten. Ze rapporteren over een (deel)onderzoek dat we als een afgerond geheel beschouwen.

Het viWTA biedt u deze studies onverkort aan. Dat betekent dat de bewoording van het rapport die van de uitvoerders van het onderzoek is. Dat geldt in het bijzonder voor de conclusies en aanbevelingen die er in worden geformuleerd.

Voor wie op zoek is naar snelle en bondige informatie, zijn er de samenvattingen van de onderzoeksrapporten.

Nieuw rapport: Focus op mobiliteit en energiegebruik bij huishoudens

De motivatie van personen om een verplaatsing te maken, om een bepaald vervoermiddel te kiezen is de rode draad doorheen dit onderzoek. Afhankelijk van het motief van de verplaatsing (werken, winkelen, vakantie, recreatie) wegen bepaalde determinanten van modale keuze (vb. kostprijs, tijd, veiligheid) zwaarder door dan andere. Aan verschillende motieven van verplaatsing hangt een bepaald (gewoonte)gedrag. Door de determinanten van elk type van verplaatsing te achterhalen kan de overheid effectiever inspelen op de problematiek van het hoge energiegebruik door personenvervoer.

Dit project kan een inzicht geven in de factoren die bepalen welke mobiliteitsbehoeften de Vlaamse huishoudens hebben en hoe ze daaraan voldoen. Dat inzicht kan worden vertaald in een ander beleid. Daarvoor zal immers de medewerking van het brede publiek nodig zijn.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (4.565 KB)

Nieuw rapport: TOEKOMSTVERKENNING (ontleend aan jaarverslag)

Het meerjarenproject onderzocht welk energiesysteem Vlaanderen over zowat vijftig jaar kan hebben en hoe we het ‘bij voorkeur gewenste’ energiesysteem kunnen realiseren. Hierbij is afwisselend een beroep gedaan op burgerpanels en een groep expert/stakeholder-bevraging. Van de experts en stakeholders wordt eveneens verwacht dat ze het pad aanwijzen om tot dat bij voorkeur gewenste toekomstige energiesysteem te komen. Let wel, sommige van deze keuzen moeten reeds op korte termijn gebeuren.

Het project ‘toekomstverkenning energiesystemen’ heeft betrekking op een complex maatschappelijk transformatieproces van lange duur. Het voorwerp van verkenning is complex omdat het enerzijds over de toekomst gaat (het tijdsbestek van een generatie) en anderzijds om een ingewikkeld systeem dat onderhevig is aan talrijke onderling verweven factoren. De oefening beperkte zich niet tot de energiehuishouding maar omvat eveneens elementen van een toekomstige samenleving in een geglobaliseerde wereld.

De resultaten van dit project zullen bijdragen tot een breed gedragen visievorming. Dit project wil denkpistes aanreiken voor een energiedebat op lange termijn. Daarbij wordt rekening gehouden met diverse onzekerheden rond energievoorziening, ecologische draagkracht en maatschappelijk draagvlak.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (4.046 KB)

Nieuw rapport: ROL VAN FOSSIELE BRONNEN

Deze studie focuste in eerste instantie op de obstakels die inherent zijn aan het schatten van de periode dat fossiele bronnen of uranium beschikbaar zullen zijn.
Een belangrijke vraag daarbij is of een energiebron ontginbaar is. Het antwoord op die vraag wordt in sterke mate bepaald door de beschikbare technologie maar ook andere elementen: economische motieven (lage marktprijs voor uranium), geopolitieke overwegingen (om in bepaalde gebieden net niet te prospecteren), moeizame onderhandelingen tussen partijen (de eigenaar, die noch de kennis noch de middelen heeft voor de exploitatie, wordt geconfronteerd met machtige ontginningsbedrijven die liefst op hun voorwaarden exploiteren).

Onder 'normale' marktomstandigheden, volgt prijsvorming uit een evenwicht tussen vraag en aanbod. Maar de energiemarkt voldoet vaak niet aan de voorwaarden uit de economische theorie: vooreerst heeft niet iedereen toegang tot alle informatie en wellicht is er zelfs sprake van desinformatie. Daarnaast zijn niet alle marktspelers verdeeld over een grote groep aanbieders en afnemers. Vooral aan de aanbodzijde zijn er sterke concentraties. Ondoorzichtiger is de impact van economische en/of technologische clustervorming.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (2.107 KB)

Mijn auto, mijn gezondheid

Hoeveel gezondheid boeten wij in door dagelijks in de file te staan? Biedt rekeningrijden hiervoor een oplossing? Hoe kan hotspot Vlaanderen de volgende jaren voldoen aan de als maar strenger wordende Europese richtlijnen voor fijn stof? Deze en zovele andere vragen en beleidsalternatieven aangaande het verkeer langs de weg werden netjes op een rij gezet door Transport & Mobility Leuven, samen met deskundigen van allerlei slag. Het rapport is nu al beschikbaar, in afwachting van de discussiebrochure voor de Burger Conventie.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (3.388 KB)

Game On. We krijgen er niet genoeg van

Games staan in de belangstelling, zoveel is duidelijk. Sinds hun ontstaan, ondertussen veertig jaar geleden, ontgroeiden ze de nerdy subcultuur vanwaar ze afkomstig zijn en evolueerden naar een mainstream cultuurproduct. De sector werd een heuse industrie die de vergelijking met de muziek- en filmbusiness kan doorstaan. Ondanks hun respectabele leeftijd, hun plaats in de (jeugd)cultuur en hun economische impact, kampen games met een ongenuanceerde, dubbelzinnige beeldvorming in de publieke opinie en in het politieke discours. Zegeberichten beweren dat de game-industrie groter is dan de filmindustrie of dat miljoenen mensen wereldwijd naar Second Life emigreren. In scherp contrast daarmee staan waarschuwende berichten over verslaving of hoe ze aanzetten tot asociaal en zelfs gewelddadig gedrag.

Een gebrek aan degelijke informatie zorgt ervoor dat in Vlaanderen (en erbuiten) tot voor kort geen plaats was voor een sereen, open debat over gamen. Vanuit die vaststelling gaf het viWTA Samenleving & Technologie aan het Expertisecentrum Maatschappelijke Veiligheid (KATHO-Ipsoc, Kortrijk), de Onderzoekscel Digital Arts & Entertainment (HOWEST-PIH Kortrijk) en de Onderzoeksgroep Cultuur & Educatie (UGent) de opdracht om een overzichtsstudie uit te voeren onder de titel “Ze krijgen er niet genoeg van! Jongeren en gaming”.

De focus lag op vier boeiende en uitdagende dimensies van gamen in Vlaanderen: (1) mogelijkheden voor een game-industrie in Vlaanderen, (2) de effecten van 'gaming', (3) games en nieuwe sociale netwerken en (4) het educatieve potentieel van games. De voornaamste resultaten van het onderzoek zijn opgenomen in het 14de viWTA dossier 'Game On. We krijgen er niet genoeg van'.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (1.470 KB)

Armoede en technologie

In dit onderzoek bekijkt men in welke mate technologie voor mensen in armoede een belemmering of net een opportuniteit is om stappen te (kunnen) zetten om de kloof met de rest van de samenleving te overbruggen.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (892 KB)

De relatie tussen onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk in Vlaanderen

In welke mate dringen inzichten vanuit het onderwijskundig en pedagogisch onderzoek voldoende door op de werkvloer en slagen ze erin de organisatie van en aanpak in klas- en schoolsituaties te vernieuwen en te verbeteren. Dit is - in één zin - de centrale vraagstelling van het viWTA-onderzoeksproject 'Vernieuwing in het Vlaamse leerplichtonderwijs'. Achterliggend was de - in heel wat studies aangetoonde - vaststelling dat het leerplichtonderwijs in Vlaanderen niet echt 'vernieuwt'. De doelstelling van dit -eerder kortlopend en beschrijvend - onderzoek was op zoek te gaan naar mogelijke oorzaken om zodoende het maatschappelijk debat over dit thema te stimuleren.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (2.129 KB)

Samenvatting:
in pdf-formaat (16 KB)

E-democratie in Vlaanderen. Stakeholdersanalyse

Er gaat in Vlaanderen, evenals in het buitenland, toenemende aandacht uit naar het fenomeen e-democratie. Dit heeft veel te maken met de hoop dat e-democratie misschien de al dan niet vermeende crisis (de kloof met de burger) van de representatieve democratie kan (helpen) overbruggen.
Maar stelt men geen te hoge verwachtingen aan de mogelijkheden van de electronische democratie. Is er in Vlaanderen hoe dan ook een draagvlak voor een democratie op basis van bites en bytes? Het viWTA ondervroeg 4 belangrijke stakeholders in dit debat: burgers, middenveldorganisaties, politici en politieke journalisten. De uitgebreide resultaten vindt u in het onderzoeksrapport.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (7.559 KB)

Samenvatting:
in pdf-formaat (537 KB)

Blootstelling aan niet-ioniserende straling in huis

Niet enkel de GSM, maar ook de microgolfoven en andere huishoudtoestellen zijn bronnen van niet-ioniserende straling. In het dagelijks leven worden mensen blootgesteld aan heel wat elektromagnetische velden, ook vanuit hoogspanningsleidingen en zendmasten voor radio, televisie en GSM. Zelfs de detectiepoorten in winkels en bibliotheken en de nieuwste elektronische artikelenbewaking zenden niet-ioniserende straling uit.

De onderzoekers van IMEC/INTEC van de Universiteit Gent maakten in opdracht van het viWTA een stand van zaken van het wetenschappelijk onderzoek over de blootstelling aan niet-ioniserende stralen in huis.
Ook de bijhorende gezondheidseffecten brachten zij in kaart. Bijzondere aandacht ging naar de kwetsbaarheid van kinderen en personen met een elektromagnetische overgevoeligheid.

Download het rapport over Blootstelling aan niet-ioniserende straling in huis
in pdf-formaat (2.766 KB)

Convergerende Technologieën in de 21e eeuw

Download het (Engelstalig) rapport over de Conferentie en Rondetafel van het EPTA netwerk over convergerende technologieën in de 21e eeuw, gehouden te Brussel op 17-18 oktober 2005
in pdf-formaat (1.107 KB)

Cyberpesten bij jongeren in Vlaanderen

Op vraag van de Commissie Cultuur, Jeugd, Sport en Media van het Vlaams Parlement heeft het viWTA in 2005 een verkennend onderzoek rond cyberpesten bij jongeren in Vlaanderen laten uitvoeren door een onderzoeksploeg van de Universiteit Antwerpen. Op basis van een toevalsteekproef vulden 616 jongeren van het basisonderwijs en 1416 jongeren uit het secundair onderwijs een vragenlijst in. De resultaten van de statistische verwerking, een literatuurstudie en de besluiten zijn te vinden op deze website.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (846 KB)

Samenvatting:
in pdf-formaat (237 KB)

Cyberbullying amongst youngsters in Flanders: executive overview
in pdf-formaat (233 KB)

Genetisch testen:

Het viWTA - Samenleving en Technologie voerde een overzichtsstudie uit van de ethische en sociale aspecten van genetische testen en de dienstverlening daaromtrent. In het resulterende rapport vindt u aanbevelingen over, onder andere, genetische databanken, designerbaby's en de vrije beschikbaarheid van genetische testen via het internet. Volgens internationale deskundigen moeten hieromtrent dringend beleidsinitiatieven genomen worden.

Deze overzichtsstudie is een bijdrage van het viWTA aan het eerste jaarprogramma van het EUROGENTEST Network of Excellence binnen de prioriteit Science and Society van het zesde kaderprogramma van de EU.
Dit grootschalige project onder leiding van Prof. Jean-Jacques Cassiman heeft als hoofddoel de kwaliteit van genetische testen te verhogen binnen de Europese Unie.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (757 KB)

Ouderen en ICT:
het project Kleurrijk Vlaanderen kleurt Grijs

In dit project onderzocht het viWTA wat de Vlaamse senioren verwachten, hopen en wensen van de ICT van de toekomst. De methodologie was vernieuwend: met een toneelstuk in het Vlaams Parlement, voor 600 ouderen. De resultaten waren verrassend.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (822 KB)
Samenvatting:
in pdf-formaat (977 KB)
in html-formaat

Het viWTA heeft een vormingspakket over ouderen en ICT samengesteld, met onder meer een opname van het volledige toneelstuk, begeleidend materiaal voor discussies achteraf enzovoort. U kan het aanvragen door naar ons te mailen of te schrijven.

Determinanten huishoudelijk energiegebruik

Dit project startte met een analyse van de verklaringsmodellen voor gedrag. Daarna werd het consumentengedrag inzake energie onderzocht, als startpunt voor focusgroepen. De resultaten van het studiewerk, gecombineerd en aangevuld met de analyse van de bevindingen uit de focusgroepen, resulteerden in adviezen.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (889 KB)

Bouwen, wonen en energie

Deze studie identificeert de belangrijkste kansen om tot energiebewuster bouwen en een energiebewuster gebruik van de ruimt te komen. De uitvoerders waren het adviesbureau 3E, de afdeling Bouwfysica van de KULeuven, de Dienst Ontwikkeling van het WTCB en het departement Architectuur Sint-Lucas van W&K.

Omdat het bestand met deze studie omvangrijk is, wordt het aangeboden in twee delen.

Volledig rapport:
Deel I
in pdf-formaat (1.713 KB)
Deel II
in pdf-formaat (1.349 KB)

Stand van zaken E-gezondheid in Vlaanderen

Een voorstudie van de maatschappelijke vraagstukken met betrekking tot e-gezondheid in Vlaanderen. Dit rapport werd opgesteld door de Vakgroep Medische Sociologie van de Vrije Universiteit Brussel.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (899 KB)
in html-formaat

E-Democratie voor Vlaanderen - Stand van zaken

De voorbije jaren was er groeiende aandacht voor e-governance en e-democratie. Deze studie schept helderheid in dit complexe domein en bekijkt de situatie in Vlaanderen. Ze werd uitgevoerd door de onderzoeksgroep SMIT van de VUB en het Interdisciplinair centrum voor breedbandtechnologie IBBT.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (1.523 KB)
in html-formaat
Samenvatting:
in pdf-formaat (83 KB)
in html-formaat

Kernenergie en Maatschappelijk Debat (2004)

Dit onderzoek bekijkt het debat over kernenergie dat gevoerd werd van aan de nucleaire optie in de jaren vijftig, tot aan de nucleaire uitstap. Deze studie is uitgevoerd door SCK•CEN en de vakgroep Menselijke Ecologie van de VUB.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (1.398 KB)
in html-formaat

De samenvatting zal weldra ter beschikking zijn.

Is er plaats voor hernieuwbare energie in Vlaanderen? (2004)

Vlaanderen wil tegen 2010 een deel van de primaire energie uit hernieuwbare bronnen produceren. Deze studie geeft een zicht op het potentieel van deze energiebronnen, en gaat na welke niet-technologische belemmeringen het uitbuiten van dat potentieel in de weg staan. Aan de hand van case-studies wordt ook de participatieve aanpak bij het invoeren van hernieuwbare energieopwekking bestudeerd. Deze studie is uitgevoerd door ODE-Vlaanderen vzw, Vito en het adviesbureau 3E nv.

Volledig rapport:
in pdf-formaat (2.643 KB)
Samenvatting:
in pdf-formaat (308 KB)

Genetisch Gewijzigd Voedsel in Vlaanderen: Retrospectieve trendanalyse van het Maatschappelijk Debat (2003)
in pdf-formaat (621 KB)
in html-formaat

Rapport 1bis: de sociale kaart van stakeholders
in pdf-formaat (1.881 KB)
in html-formaat